Ο ψυχίατρος ΓΙΩΡΓΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ που κάποτε κάπνισε δημόσια χασίς συνεχίζει να υπερασπίζεται την κάνναβη και να πολεμάει την ηρωίνη μιλάει στον Σταύρο Θεοδωράκη.

Είχα χρόνια να τον συναντήσω αλλά δεν είχε αλλάξει. Κοτσίδα, γιλέκο, στριφτά τσιγάρα και μια τσάντα γεμάτη βιβλία και αποκόμματα. Σαν ένας τρελός επιστήμονας που ποτέ δεν χάνει το χαμόγελό του. Μιλάει γρήγορα και αναφέρει μαζί, νόμους και αποσπάσματα από ιατρικά  βιβλία. Απεξάρτηση – αποποινικοποίηση. 30 χρόνια παθιασμένος με την ίδια ιστορία. Θυμάμαι, ήταν χειμώνας του ‘87, δούλευα στην «Πρώτη», όταν με έστειλαν στην Αναπαύσεως – κοντά στο Νεκροταφείο- να βρω «κάποιον» που θα κάπνιζε δημόσια χασίσι! Ήμουν εγώ και όλη έντυπη δημοσιογραφία – τότε δεν υπήρχαν κάμερες και η ΕΡΤ μετέδιδε κυρίως λειτουργίες- ενώ στο πεζοδρόμιο είχε μαζευτεί η μισή ασφάλεια Αττικής. Ο Οικονομόπουλος μπροστά στους έκπληκτους δημοσιογράφους έβγαλε και άναψε ένα «τρίφυλλο». Ένα μεγάλο τσιγάρο χασίς. «Όχι στην εγκληματικότητα – αποποινικοποίηση της χρήσης», έγραφε πίσω του το πανό. Ήταν οι μέρες που η βουλή συζητούσε τον νέο νόμο για τα ναρκωτικά. «Είναι αναρχικός», σχολίασε τότε η αστυνομία ενώ κάποιοι άλλοι από το σινάφι του, είπαν «ότι το κάνει για να προβληθεί». Ο Οικονομόπουλος πάντως το ρίσκο του το πήρε. Μπορεί να φυγαδεύτηκε με μηχανάκι, για να γλυτώσει το αυτόφωρο, αλλά μετά παραδόθηκε και δικάστηκε επτά μήνες και για πολλά χρόνια η ασφάλεια ήταν στο κατόπι του. Στο Εφετείο πάντως αθωώθηκε γιατί όλοι πείστηκαν σιγά – σιγά ότι «ο  τρελογιατρός τάχει με τους εμπόρους».

Έχετε πάει ποτέ στα Ζωνιανά;

Στα Ζωνιανά δεν έχω πάει, έχω ακούσει όμως ότι εκεί πάνω στον Ψηλορείτη έχει τις καλύτερες φούντες.

Ποιες άλλες περιοχές στην Ελλάδα έχουν καλές φούντες;

Από ότι έχω ακούσει η Μεσσηνία, η Ηλεία αλλά και η Αιτωλοακαρνανία. Μιλάμε για μεγάλες παραγωγές, γιατί ατομικές, πέντε με δέκα δενδρύλλια για προσωπική χρήση, υπάρχουν παντού.

Πάντα η Ελλάδα παρήγαγε κάνναβη;

Πάντα. Ο Ηρόδοτος αναφέρει τη χρήση της κάνναβης, από τους Σκήθες στη Θράκη. Άναβαν φωτιά μέσα στις σκηνές τους, έβαζαν «πυρωμένες πέτρες» και έριχναν πάνω φούντες, ολόκληρα δέντρα. Γύρω από τα ντουμάνια χόρευαν και τραγουδούσαν.

Πήγατε πολύ μακριά. Εγώ ρωτώ για τα νεώτερα χρόνια.

Το 1890 κάναμε εξαγωγή 18 τόνους χασίς στην Αίγυπτο. Το 1906 επιβλήθηκε φόρος 8 δραχμές στο στρέμμα, για την παραγωγή κάνναβης.

Τοπική κατανάλωση υπήρχε; Κάπνιζαν οι παππούδες μας δηλαδή;

Μα είναι γνωστά αυτά. Ο Στριγκάρης γράφει: «Η καλλιέργεια της ινδικής καννάβεως επιτελείται εις διάφορα μέρη της Ελλάδος εις μεγάλη κλίμακα. Αναφέρεται δια ζώσης ότι οι γυναίκες που γύριζαν από τη συγκομιδή του χασίς ήταν στεφανωμένες με λουλούδια, τραγουδούσαν, χόρευαν και εφέρεντο απρεπώς».

Όλα αυτά μέχρι το 1920 που αρχίζουν οι απαγορεύσεις.

Πρώτα, το 1890, απαγορεύθηκε η εισαγωγή χασίς στις ελληνικές φυλακές. Αργότερα απαγορεύτηκε η εξαγωγή στην Αίγυπτο, μετά από τις πιέσεις των Γάλλων γιατί μαστούρωναν οι στρατιώτες τους. Το 1919 απαγορεύθηκε η πώληση χασίς στους αλήτες. Και το 1920 απαγορεύεται η καλλιέργεια ενώ επιτρέπεται η παραγωγή του οπίου, της μορφίνης και της ηρωίνης. Η χρήση χασίς αρχίζει να τιμωρείται με κράτηση 30 ημερών. Ο εφαρμογή του νόμου του 1920 αναστέλλεται όμως για την 1/1/1926 και ξανά πάλι για την 1/1/1936. Το ’37 απαγορεύτηκε οριστικά.

Τότε κάπου δεν λήγει και η ποτοαπαγόρευση στην Αμερική;

Ναι, τίποτε δεν είναι τυχαίο. Αυτοί που μέχρι τότε κυνήγαγαν το αλκοόλ, άρχισαν να κυνηγάνε τη μαριχουάνα. Η κάνναβης και τα ποτά είναι ανταγωνιστικά. Γι’ αυτό και όσοι κάνουν χρήση χασίς, δεν κάνουν μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ.

Διάβαζα την προηγούμενη εβδομάδα στο Βήμα ότι μια ουσία της κάνναβης εμποδίζει τις μεταστάσεις του καρκίνου του μαστού.

Ευφορία και θεραπεία, αυτό προσφέρει η κάνναβη. Να μαστουρώνεις, να γελάς και να αντιμετωπίζεις τη σκλήρυνση κατά πλάκας, το γλαύκωμα, τον καρκίνο, την επιληψία. Στον Καναδά αυτή τη στιγμή και σε ορισμένες Πολιτείες της Αμερικής την συνταγογραφούν για ιατρική χρήση.

Αυτό συζητείται πολλά χρόνια αλλά δεν φαίνεται να υπάρχει αποδοχή του θεραπευτικού ρόλου της κάνναβης.

Καθυστερούν για να προλάβουν να φτιάξουν συνθετική κάνναβη, ώστε να έχουμε θεραπευτική επίδραση, χωρίς να έχουμε ευφορική. Και εγώ έχω βρει μια τεχνική με την οποία η κάνναβη γίνεται πόσιμη, σταγόνες δηλαδή για την αντιμετώπιση της σκλήρυνση κατά πλάκας ή κι άλλων σπαστικών καταστάσεων. Έτσι μπορούν να τη χρησιμοποιούν και άτομα που δεν καπνίζουν. Αλλά, βλέπεις τα συμφέροντα είναι τεράστια.

Όταν λέτε «τα συμφέροντα»;

Των φαρμακευτικών εταιρειών. Η κάνναβη, το φυτό, δεν μπορεί να πατενταριστεί, ο καθένας μπορεί να την παράγει. Αρκεί να βάλει δυο γλάστρες στο μπαλκόνι του. Ενώ για να φτιάξεις αλκοόλ πρέπει να έχεις ολόκληρο αμπέλι. Γι’ αυτό θέλουν να φτιάξουν ένα άλλο παρασκεύασμα για να μπορούν να το εμπορευθούν.

Αν ήταν στο χέρι σας εσείς, θα αφήνατε ελεύθερη την παραγωγή και την κατανάλωση χασίς;

Αν κάποιος είναι χρήστης, θα πρέπει να μπορεί να το βρει νόμιμα. Όπως είναι στην Ολλανδία για παράδειγμα όπου έχουμε αποτελέσματα εντυπωσιακά.

Στην Ολλανδία έχουμε μείωση των θανάτων από την ηρωίνη, αλλά αύξηση της χρήσης κάνναβης.

– Έχουμε μείωση όλων των δεικτών της εγκληματικότητας. Η Ευρώπη, η Ολλανδία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ελβετία, η Γερμανία, το Βέλγιο, έχουν προχωρήσει σε κάποια μορφή αποποινικοποίηση της χρήσης.

Θα θέλατε να κυκλοφορεί ελεύθερη και η ηρωίνη και η κοκαΐνη;

Η ηρωίνη και η κοκαΐνη δεν μπορούν να δίνονται στα περίπτερα, ούτε να πωλούνται στα μαγαζιά. Γιατί είναι ουσίες που και οι ίδιοι οι χρήστες θέλουν να τις σταματήσουν. Την κάνναβη δεν βρήκα κανέναν που να θέλει να τη σταματήσει.

Εσείς θα αφήνατε το παιδί σας να καπνίζει;

Το παιδί μου είναι 17 ετών και δεν καπνίζει ούτε τσιγάρο. Κι αυτό χωρίς εγώ να του πω τίποτε. Οι νέοι πρέπει να αποφύγουν να κάνουν χρήση κάνναβης αλλά και αλκοόλ μέχρι να φτάσουν σε μια ηλικία 25 – 30 ετών. Να «δέσει» πρώτα το νευρικό τους σύστημα. Γιατί η κάνναβη, όπως και το αλκοόλ, δεν επιτρέπει την κανονική ωρίμανση του νευρικού συστήματος.

Γιατί συνεχώς κάνετε συγκρίσεις με το αλκοόλ;

Γιατί είναι υποκριτικό. Η μαστούρα της κάνναβης είναι κακή, ενώ του αλκοόλ είναι καλή; Το αλκοόλ είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ουσίας που προξενεί βλάβες όχι μόνο στον χρήστη αλλά και στην κοινωνία. Να σου δώσω να δεις την σύγκριση των αρνητικών επιπτώσεων αλκοόλ, καπνού και κάνναβης σε: οδήγηση, θανάτους σε συκώτι, καρδιά, αναπνευστικό, καρκίνο, ψυχικές διαταραχές, εξάρτηση.

Δεν είναι επικίνδυνος ένας που οδηγεί αυτοκίνητο υπό την επήρεια  κάνναβης;

Οι έρευνες που έχουμε δεν δείχνουν κάτι τέτοιο. Μάλιστα λέμε χαρακτηριστικά «αυτός πηγαίνει με ταχύτητα χασικλή». 30 – 40 χλμ. την ώρα, ήρεμα. Η κάνναβη δεν σου βγάζει την επιθετικότητα που σου βγάζει το αλκοόλ.

Αυτό που λένε ότι οι χασικλήδες «χαζεύουν»;

Ο Βίκτωρ Ουγκώ, ο Θεόφιλος Γκοτιέ, ο Αλέξανδρος Δουμάς, ο Κάρολος Μποτλέρ μαζί με πολλούς άλλους είχαν φτιάξει τη λέσχη των χασικλήδων. «Le club des hachischins» και μαστούρωναν με αλγερίνικο χασίς μια φορά την εβδομάδα στο ξενοδοχείο «Belle Montagne» των Παρισίων. Τους θεωρείται χαζούς;

Το πρόβλημα όμως είναι ότι η κάνναβη δεν έρχεται μόνη της. Ακολουθεί η κόκα, η ηρωίνη και ένα σύνολο από εγκληματικές πράξεις.

Ναι, αλλά γιατί αρχίζουν από το χασίσι και περνούν στην ηρωίνη; Γιατί πήγαν να βρουν χασίσι και τους έδωσαν ηρωίνη. Δεν είχαν πάθει τίποτε με το χασίσι, και είπαν: «Μας κοροϊδεύουν. Δεν πίνουμε λίγο πρέζα να δούμε πως είναι; Και αρρωσταίνουν».  Ενώ αν ήταν αποσυνδεδεμένη η μια αγορά από την άλλη, δεν θα είχαμε αυτό το «πέρασμα».

«30 χρόνια παλεύω με την ηρωίνη. Την έχω νικήσει πολλές φορές»

Στην οδό Αναπαύσεως όλα είναι θλιβερά. Άσπρα μάρμαρα και μαύρα ξύλα. Στην αρχή της, ένα πολύχρωμο «καφενείο» είναι εύκολο να σου αποσπάσει την προσοχή. «ΕΛΕΥ.ΣΥΝ.Α» – Ελευθεριακός Σύνδεσμος Απεξάρτησης. Στην πόρτα πέφτω «πάνω» στον Σπύρο. «Σε ξέρω από την τηλεόραση. Εγώ είμαι 3 χρόνια καθαρός». Η Πένη προθυμοποιείται να μου προσφέρει καφέ. «Εδώ έκοψα την πρέζα και έρχομαι και βοηθάω. Έχουμε και ιστοσελίδα www.elefsyna.org». Καρέκλες, αφίσες, βιβλία (του Οικονομόπουλου και του Κλεάνθη Γρίβα βεβαίως) και κολλημένο στον τοίχο το χαρτί με τις «εντολές». Ξεχωρίζω δύο. «Ν’ αποφεύγεις να έρχεσαι πιωμένος ή φτιαγμένος» – «να εκφράζεις τις απόψεις σου χωρίς να αυτολογοκρίνεσαι από τον φόβο μήπως φανείς αιρετικός». 

Εδώ έρχονται αναρχικοί τοξικομανείς;

Το ελευθεριακό δεν σημαίνει αναρχικό, σημαίνει έμφαση στη διαδικασία της επιλογής και όχι επιβολή. Φυσικά και εδώ έχουμε κάποιους κανόνες. Άμα έρθει κανένας φτιαγμένος, τον πετάμε έξω. Δεν παίρνουμε επίσης λεφτά, όλα είναι χωρίς χρήματα.

Ποια διαδικασία απεξάρτησης ακολουθείτε;

– Δίνω κάποια φάρμακα, ηρεμιστικά και υπνωτικά για λίγες ημέρες, μαζί με κάποιες οδηγίες παρουσία και κάποιου άλλου μέλους της οικογένειας,  γιατί κανένας δεν μπορεί να απεξαρτηθεί μόνος του και μετά ακολουθούμε την θεραπευτική μέθοδο, της ΑΣΠΙΔΑΣ.  Ναλτρεξόνη, δηλαδή.

Αυτή η ουσία που απενεργοποιεί την ηρωίνη;

Ναι. Όταν την παίρνεις και να κάνεις χρήση ηρωίνης, δεν σε πιάνει. Πολύ φτηνό φάρμακο. Το δίνει και ο ΟΚΑΝΑ. Η αγώνας όμως αρχίζει μετά. Ο πρώην χρήστης πρέπει να δομήσει μια καινούργια προσωπικότητα κι εμείς το κάνουμε εδώ με τα «κλειδιά».

Συζητήσεις;

Πολιτισμός και άσκηση, κλειδιά στην απελευθέρωση. Προχθές είχαμε πάει στο θέατρο, έχουμε μουσικές ομάδες, κάνουμε πολεμικές τέχνες, εκδρομές, μπάλα.

Εσείς, τι εξαρτήσεις έχετε προσωπικά σαν άτομο;

Τώρα προσπαθώ να απεξαρτηθώ από το τσιγάρο και χρησιμοποιώ τις τσίχλες Nicorette οι οποίες είναι πολύ αποτελεσματικές. Χτες για παράδειγμα κάπνισα όλη μέρα τρία τσιγάρα. 

Η σχέση σας με το χασίσι;

Έχω κάνει χρήση όλων των ψυχοτρόπων ουσιών. Αν θεωρώ ότι είναι χρήσιμο κάποια φορά να κάνω χρήση για να ανακαλύψω στον εαυτό μου, το κάνω, είναι το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης.

Κάποιος που μας διαβάζει θα μπορούσε να πει «αυτός ο γιατρός διαφημίζει το χασίσι».

– Και εγώ θα του απαντούσα ότι 30 χρόνια παλεύω με την ηρωίνη. Και την έχω νικήσει πολλές φορές. Αποποινικοποίηση της χρήσης, διαχωρισμός των ουσιών, χορήγηση μεθαδόνης στα νοσοκομεία, όλα αυτά έναν στόχο έχουν, την μείωση της βλάβης. Αυτός είναι ο στόχος της αντι – απαγόρευσης

Γέμισε η Ελλάδα «skank» και «μπάφους»

Δίπλα από την «κυνηγημένη ελληνική κάνναβη» αναπτύσσονται τα τελευταία χρόνια διάφορες «διπλά επικίνδυνες ουσίες», υποστηρίζει ο γιατρός κ.Οικονομόπουλος. 

«Το «skank» είναι μια νανο-κάνναβη, ένα δεντράκι μισό μέτρο το οποίο είναι όλο φούντες. Οι χρήστες βάζουν δυο – τρία τέτοια δέντρα κάθε δυο μήνες στην ντουλάπα τους και καλύπτουν τις ανάγκες του εαυτού τους και των φίλων τους. Όπως την εποχή της ποτοαπαγόρευσης που έπιναν πετρέλαιο. Στο παραδοσιακό φυτό όμως, η τετραϋδροκανναβινόλη που σου προκαλεί το «φτιάξιμο», «ισορροπεί» με τα άλλα κανναβοειδή που μειώνουν το άγχος. Το «skank» έχει μειωμένα κανναβοειδή με αποτέλεσμα κάποιοι χρήστες να παθαίνουν πανικό και άγχος, το οποίο κρατάει μια δυο μέρες».

«Η λέξη «μπάφος» βγήκε την δεκαετία του ’90 από το αλβανικό χασίσι. Κάνω χρήση, «μπαφιάζω». Όταν το ’90 άρχισε το μεγάλο κυνηγητό της ελληνικής κάνναβης και υπήρχε απουσία χόρτου, οι Αλβανοί άρχισαν τις εντατικές καλλιέργειες. Έπρεπε να παράγουν τόνους ολόκληρους. Και πλημμύρισε η αγορά με αλβανικές φούντες ποτισμένες με φυτοφάρμακα. Εκεί έχει γίνει μεγάλη καταστροφή. «Κάηκαν» άνθρωποι δηλαδή».

Περισσότερα